Semi-automatische kwantificatie afwijkende ligging
Léon olde Scholtenhuis
Organisatie || intern (Aalborg University & Universiteit Twente)
Kandidaat || Rens Bos
Soort project || MSc-afstudeeronderzoek
Periode || Feb 2026 – Aug 2026
Vilig graven is afhankelijk van nauwkeurige wettelijke registraties van waar kabels en leidingen liggen. Nationale registers, zoals het Nederlandse KLIC het Deense LER, bevatten deze informatie, maar veel van die oudere data is nog steeds tweedimensionaal en mist een betrouwbare dieptewaarde. Het verschil tussen wat geregistreerd is en wat daadwerkelijk in de grond ligt, leidt elk jaar tot duizenden graafschades, met hoge kosten voor veiligheid en (sociaal-)economische gevolgen.
Elke openliggende sleuf legt kabels en leidingen kort bloot en biedt zo een kans om as-is data vast te leggen en foutieve/afwijkende registratie te corrigeren. Tot nu toe was er echter geen geautomatiseerde manier om te bepalen en te meten hoe ver de geregistreerde diepte afwijkt van de werkelijke situatie.
Dit MSc-afstudeeronderzoek ontwikkelt een semiautomatische Python-pijplijn die wettelijke registraties vergelijkt met as-is-puntenwolken uit open sleuven, afkomstig uit de Deense OpenTrench3D-dataset. Het doel is om de stap te ondersteunen waarin oude 2D-registraties worden opgewaardeerd naar 3D. Het voorlopige werk levert een reeks interactieve viewers op. Deze brengen de twee heterogene datasets samen in één gemeenschappelijk digitaal model, splitsen de puntenwolk op in afzonderlijke leidingen, en geven een plausibele diepte aan registraties zonder geregistreerde z-coördinaat.
Prototype-pagina van onderdeel afwijkings-detectiepipeline: labeling gesegmenteerde kabels en leidingen.
Een afwijkingsmodule vergelijkt vervolgens elke waargenomen leiding met de bijbehorende registratie en toont de afwijking tussen de registratie en de waarneming als een kleurgecodeerde heatmap, gebaseerd op de LER-nauwkeurigheidsklassen. Hierdoor worden de afwijkingen expliciet, wat het opwaarderen van bestaande 2D-registraties naar 3D ondersteunt.
Hoewel de Nederlandse WIBON-beleidsevaluatie[1] de volledige retrospectieve verrijking van historische registraties als onwaarschijnlijk beschouwt, levert dit werk vroege aanwijzingen dat het voor leidingen die tijdens graafwerk worden blootgelegd, technisch haalbaar is om de geregistreerde diepte van bestaande gegevens te verbeteren. Een te beantwoorden vraag is not wel: als de data kan worden vastgelegd en gecorrigeerd tijdens werk dat toch al plaatsvindt, wie zou hiervoor dan verantwoordelijk moeten zijn? Hierover zal de sector (i.h.b. beleidsmakers) zich kunnen gaan buigen in de komende jaren.
[1] https://www.rijksoverheid.nl/documenten/2023/10/31/beleidsevaluatie-wibon-kwink-groep